Poniżej wyjaśniamy, czym jest darowizna, jakie elementy powinna zawierać umowa, kiedy wymaga szczególnej formy oraz o czym pamiętać po jej zawarciu.
Czym jest umowa darowizny?
Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku. Najczęściej dotyczy ona pieniędzy, samochodu, sprzętu lub innych rzeczy, a także praw majątkowych.
Cechą darowizny jest nieodpłatność - obdarowany nie jest zobowiązany do żadnego świadczenia wzajemnego.
Co powinna zawierać umowa darowizny?
Dobrze sporządzona umowa zawiera zwykle:
- oznaczenie stron - darczyńcy i obdarowanego,
- dokładny opis przedmiotu darowizny,
- oświadczenie darczyńcy o przekazaniu i obdarowanego o przyjęciu darowizny,
- datę i miejsce zawarcia umowy,
- ewentualne polecenie darczyńcy lub warunki,
- podpisy obu stron.
Forma umowy darowizny
Co do zasady oświadczenie darczyńcy powinno zostać złożone w formie aktu notarialnego, jednak umowa darowizny zawarta bez tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione (np. pieniądze zostały przekazane). Dla niektórych przedmiotów przepisy wymagają formy szczególnej - na przykład darowizna nieruchomości wymaga aktu notarialnego. W razie wątpliwości co do wymaganej formy warto skonsultować się z notariuszem.
Darowizna a podatki
Darowizna może podlegać podatkowi od spadków i darowizn. Wysokość obciążeń oraz zwolnienia zależą m.in. od grupy podatkowej obdarowanego (stopnia pokrewieństwa) i od wartości darowizny. Dla najbliższej rodziny przepisy przewidują możliwość zwolnienia po spełnieniu określonych warunków, w tym zgłoszenia darowizny i udokumentowania przekazania środków. Aktualne stawki, kwoty i terminy najlepiej sprawdzić w urzędzie skarbowym lub u doradcy podatkowego.
O czym pamiętać po zawarciu umowy?
- zachowaj podpisany egzemplarz umowy,
- udokumentuj faktyczne przekazanie przedmiotu (np. potwierdzenie przelewu),
- sprawdź obowiązki podatkowe i ewentualne zgłoszenie,
- przy darowiznach wymagających formy notarialnej dopełnij formalności u notariusza.
Najczęściej zadawane pytania
Czy umowa darowizny musi być u notariusza?
Nie zawsze. Forma aktu notarialnego jest zasadą dla oświadczenia darczyńcy, ale umowa staje się ważna mimo jej braku, gdy świadczenie zostało spełnione. Wyjątkiem są przedmioty wymagające formy szczególnej - np. nieruchomość, gdzie akt notarialny jest konieczny.
Czy darowiznę trzeba zgłosić do urzędu skarbowego?
W wielu przypadkach tak - zwłaszcza gdy obdarowany chce skorzystać ze zwolnienia podatkowego dla najbliższej rodziny. Zasady, terminy i wymagane dokumenty określają przepisy podatkowe; warto je zweryfikować w urzędzie skarbowym.
Czy darowiznę można odwołać?
W określonych sytuacjach tak - na przykład w razie rażącej niewdzięczności obdarowanego. Odwołanie następuje przez pisemne oświadczenie złożone obdarowanemu.
Czy mogę darować samochód członkowi rodziny?
Tak. Wystarczy umowa darowizny pojazdu; pamiętaj o aktualizacji danych właściciela oraz o obowiązkach związanych z ubezpieczeniem i ewentualnym podatkiem.
Wzór ma charakter ogólny i może wymagać dostosowania do konkretnej sytuacji.